Dediğin gibi ABD’nin kuruluşu çok ilginç, sıradışı, şaşırtıcı. Birçok ders çıkarılabilecek bir konu.

Bir de bu John Sutter’ın tazminat kazandıktan 2 gün sonra ölü bulunması hakkında ne söyleniyor? Benim aklıma hiç iyi şeyler gelmiyor. Kazandığı para gerçekten çok büyük para çünkü.

http://www.measuringworth.com/ sitesinde hesaplatınca;
Satın alma gücü olarak bugünün $1 milyarı,
Asgari ücrete göre oranlayınca bugünün $7,4 milyarı,
Kişi başına düşen milli gelire göre oranlayınca bugünün $11 milyarı,
Devletin toplam GSMH’sine göre oranlayınca bugünün $69 milyarı ediyor.

Yani o zamanlar 50 milyon dolar devlet için çok büyük paraymış ancak özgürlükler ülkesi, adalet ülkesi kavramını o zamandan yerleştirmek istiyorlardı galiba. Tabi işlerini de o zaman da biliyorlarmış galiba.

@Aykut
Devleti bu kadar büyütenler sefasını sürememişler, 1-2 kuşak sonrası sürmüş ve geçmişteki o kişileri saygıyla anmışlar demişsin ya, bütün devletlerin temelinde aynı şey yok mu aslında?

Onlar yorularak, çabalayarak, savaşarak ve ticaret yaparak Amerika’yı inşa ettiler, sonraki nesiller o emeklere şükranlarını bildirerek Amerika’da yaşamaya devam ettiler. İnşa edenler kadar yorulmamaları normal. Türkiye’de de benzer şeyler oldu. Topraklar için savaştılar, iyi kötü bir düzen kurup bize bıraktılar. ABD’nin diğer birçok ülkeden farkı, savaşları tamamen ticaret olarak görmesiydi sanırım. Toprak bütünlüğünü baskıyla değil, halkı serbest bırakarak sağladılar. Kendini kurtarmaya çalışanlar da ABD’yi kurtarmış oldu. (Sonradan gelenler için söylüyorum bunu elbette, toprakların eski sahibi Kızılderililer için değil.)

Kitap olarak (en çok California tarihiyle ilgilendiğim için) Kevin Starr’ın Americans and the California Dream ve Inventing the Dream: California through the Progressive Era başta olmak üzere tüm kitaplarını tavsiye ederim. Biraz pesimist bir tarihçi olarak görülse de o kara günleri yazıp çizen bir adamdan da fazla optimist olması beklenemezdi. Elizabeth Cox’ın Southern California Miscellany adlı kaynak kitabı ve UCLA’in Çinli profesörlerinden biri, Sucheng Chan kitabı Major Problems in California History de iyidir.

ABD tarihi hakkında kitap çok, aslında resmi tarih kitapları tıpkı Türkiye’nin resmi tarih kitapları gibi yalan ve abartılarla doludur, o nedenle yerlilerle konuşmak, yaşayanların hikayelerini dinlemek ve daha underground bilgiler edinmek insana daha geniş bir görüş açısı sağlıyor.

Şu anda çok büyük devletleri var ancak bu devleti bu kadar büyütenler şu anda devletin sefasını süremiyorlar, şu anda sefasını sürenler de hiçbir şey yapmadan bu haldeler.

Yani insan ömrü o kadar kısa ki ancak 1-2 nesil sonrası sizin yaptıklarınızdan yararlanabiliyor. Böyle olunca da ancak bu insanlar saygıyla anılıyorlar. Bu yüzden Albatros’un dediği de yanlış değil, para pul aslında boş şeyler.

İşte bu noktada anlıyoruz ki eğer ki bir insanın ahiret inancı yoksa hayatı anlamsız hale geliyor. Hayatına anlam katan şey, şu anda göremediği sevap defteri oluyor, çalışırken zevk alabiliyor, ölüme yaklaştıkça depresyona girmiyor. Yani dinin insana bu dünyada iyi etkileri olduğu aşikar. Öteki dünyayı bilemeyeceğim, kesin diyemeyeceğim, hiç gitmedim ancak ben var olduğuna inanıyorum.

Kızılderililerin topraklarını asker gücüyle ellerinden almak çok zordu, ancak fakir insanlara zenginlik umudu verdiler ve kısa sürede herkes kendi adına savaşıp Kızılderilileri yok ederek toprak kazanırken, devlet de kocaman ülkeye sahip oldu.

Farklı bir fetih stratejisi olsa da başarılı olduğu su götürmez bir gerçek.

O zamanın şartlarına göre düşünürsek, Alta California Meksika’ya ne bağlı ne de bağımsız bir ülke. ABD ve Meksika arasında savaş nedeni olan topraklardan biri, doğru düzgün bir kanun bile yok.

Gerek California’daki gold rush dönemlerinde, gerekse Amerika’nın diğer alanlarında ilk gelen alır kuralı işliyordu o zamanlar. İspanyollar California’yı resmiyette topraklarına katmışlardı ama bölgedeki Kızılderililer topraklarını vermeye niyetli değillerdi. O nedenle toprak ağalığını geliştirmeye çalıştılar. Gücü olan, insanları yönetebilecek ve sahip olduğu toprağı geliştirebilecek potansiyelde adamlara toprak sattı devlet. Kişinin ordudaki veya ülkenin diğer yatırımlarındaki hizmetine göre “land grant” adıyla bedava topraklar verdiler.

Çok geniş arazilerdi, evet. Düşün ki o zamanlar San Francisco’nun nüfusu 30.000′in biraz üzerinde, Coloma, Sacramento gibi şehirlerin yerinde bomboş araziler var. Kızılderilileri bastırmanın ve asimile etmenin en uygun yöntemi toprakları şahıs arazisi yapmaktı.

Her isteyen değil de, isteyip başarabilen herkes zencileri, Çinlileri ve Kızılderilileri arazisinde çalıştırarak geliştirdi topraklarını.

Sadece Sutter değildi yani bu genişlikte topraklar alan, onun gibi birçok beyaz vardı. Kimisi parayla, kimisi bağışla, kimisi de daha önce parayla almış olanların elinden silah zoruyla aldı topraklarını.

Bu devletin işine geliyordu, böylece ülkenin sadece belli bölgelerinde değil, her bölgesinde yatırımlar oluyor, gelişiyordu. Şahıslar zengin olmaya çalışırken otomatikmen devleti de zengin ettiler. Başarılı bir strateji bence.

Fazla semirip devlete kafa tutmaya başlayan “Francophille” toprak ağalarını yine devlet yok ederek elindeki toprağı aldı.

Sutter da o kadar zenginleşmişti ki Alta California valisine kafa tutabilecek seviyeye gelmişti. Meksika – ABD Savaşı’nda ABD tarafını tuttu, tuttuğu taraf kazandı, California bir eyalet olarak ABD’ye dahil oldu ama elinde kalan topraklarına da ABD el koydu.

ABD bugünkü stratejilerini daha o zamanlar belli etmiş.

ABD tarihini bu yüzden severim, çok somuttur. Her şehrin bir kurucusu vardır ve önceki halini de kolayca öğrenebilirsin.

Sacramento’da ne vardı? Başıboş bir nehir. Sutter Jr. oraya bir şehir kurdu.

Yerba Buena’da ne vardı? Basit bir kıyı kasabası. Leland Stanford’un o kasabaya kurduğu okul, bugün necip milletimin Facebook’da FarmVille oynamasını sağlayan adamları mezun etti: Stanford University.

Los Angeles’da ne vardı? Harika bir deniz, güzel bir nehir ve boş araziler. İspanyollar bölgeye çıkarak dediler ki, “Nuestra Señora la Reina de los Angeles del Río de Porciúncula” ~ Meleklerin Kraliçesi, Kraliçemiz’in Porziuncola Nehri Üzerindeki Köyü”. Bu kadar abartmak da ayıp tabi, sonradan kısaltıp sadece Los Angeles demeye başladılar. LA’de yaşıyorum demek bana kolay geliyor şimdi, NSLRDLADRDP’de yaşıyorum demek zorunda kalmıyoruz ne hoş :)

Çok başarılı gelişti ABD, sevmem ama çok takdir ederim stratejilerini.